Ngjarje


“NJË MBROJTËS PËR SHQIPËRINË”-100 VJET PAS LUFTËS SË MADHE

dokumentar nga GENTA POPA PRODANI

100 vjet më parë, vrasja e trashëgimtarit të fronit austrohungarez në Sarajevë, brenda pak ditësh, futi të gjithë botën në luftë. Ishte Lufta e Parë Botërore. Shqipëria, atëherë një shtet i ri i sapokrijuar, humbi mbrojtësit e saj, Fuqitë e mëdha, tashmë armike me njera-tjetrën. Vendi u pushtua njëkohësisht nga disa forca ndërluftuese. Pavarësia dhe vetë ekzistenca e Shqipërisë ishin sërish në rrezik. Në dokumentarin ”NJË MBROJTËS PËR SHQIPËRINË”, profesori i historisë në Universitetin e Vjenës, Manfried Rauchensteiner, tregon mbi planin austrohungarez për vendin e Skënderbeut. Ndërsa autorja angleze Nicola Guy, shpjegon se përse fuqitë e mëdha nuk e mbrojtën Shqipërinë, ashtu siç mbrojtën Belgjikën. Çfarë parashikonte “Traktati i fshehtë i Londrës” dhe ç’ishte vallë “Republika e Korçës”? Historianët Paskal Milo e Valentina Duka, si dhe Petrit Nathanaili e Romeo Gurakuqi sjellin argumentet e tyre. Në dokumentar paraqiten xhirime të rralla në Shqipërinë e para 100 vjetëve dhe foto origjinale të shumë qyteteve shqiptare gjatë Luftës së parë botërore.


“ LUFTA E MADHE DHE SHQIPËRIA”

ekspozitë nga koleksionet e Bibliotekës Kombëtare

Pavarësisht se shteti i ri e i brishtë Shqiptar synoi asnjanësinë në vorbullën e madhe të Luftës së parë botërore, territori dhe popullata e tij u shndërruan në truall e aktorë të “teatrit” të madh e herë-herë edhe paradoksal të luftës. Intelektualët shqiptarë, në vend dhe në diasporë, përmes shkrimeve, opinioneve, argumenteve të botuara në shtypin e kohës por edhe në revista e botime më të specializuara, shprehën zërin e botës shqiptare në kakofoninë e zhurmshme të luftës. Ky dëshmim, i kombinuar sot edhe me botime e imazhe të tjera të epokës por edhe me studime të mirëfillta të kryera në bashkohësinë tonë, synon të jetë një grishje për të përkujtuar dhe reflektuar së bashku, edhe në institucionet shqiptare të kulturës, në të njëjtin ritëm dhe të njëjtën frymë me Europën e vitit 2014, vitin mbarëbotëror të përkujtimit të Luftës së parë botërore.