Ngjarje

“Dante i Shqiptarëve”, 120 vjet rrugëtim në përkthimet e studimet shqiptare
13 tetor 2015



Në Bibliotekën Kombëtare, me rastin e 750-vjetorit të lindjes së Dante Alighierit, u çel ekspozita “Dante i shqiptarëve”, një bashkëpunim mes BKSH-së, Institutit Italian të Kulturës, Shoqatës “Dante Alighieri”-Tiranë dhe Shoqatës së të Verbërve të Shqipërisë, me pjesëmarrjen e ministres së Kulturës dhe Sporteve, znj. Mirela Kumbaro, zv.ministres së Mirëqënies Sociale dhe Rinisë, znj. Bardhylka Kospiri, Ambasadorin e Italisë në Shqipëri, z. Massimo Gaiani etj. Në fjalën e hapjes drejtoresha e Bibliotekës Kombëtare, Prof. dr. Persida Asllani e cilësoi marrëdhënien e Dantes me botën shqiptare “një guxim e joshje marramendëse, identifikim konceptual e rikrijim estetik, falë të cilit, sprovat dhe orvatjet e pandërprera për ta përkthyer, për ta rrokur me gjuhë, me mend e me shpirt, përbëjnë një nga rrugëtimet më të plota në historinë tonë kulturore”.

Rëndësi të veçantë pati në përurimin e ekspozitës, prezantimi i botimit të parë të “Komedisë Hyjnore” në alfabetin brail-shqip, bazuar në përkthimin e Mark Ndojës, botuar me ndihmesën e Institutit Italian të Kulturës dhe Shoqatës së të Verbërve të Shqipërisë. Në fjalën e saj, ministrja e Kulturës, znj. Kumbaro, do ta konsideronte si “një botim shumë të rëndësishëm për këtë grup shoqëror, që tashmë mund të ndiejë dhe rrokë vargjet madhështore të Dantes”. Duke theksuar rëndësinë e këtij bashkëpunimi, zv/ministrja e Mirëqenies sociale, zonja Kospiri, e cilësoi si “një hap të parë e domethënës, mbi të cilin do të duhej të ngrihej një vizion i ri kulturor e më gjerë për garantimin e të drejtave të personave me aftësi të kufizuara”.

Ekspozita “Dante i shqiptarëve”, synon të paraqesë komunikimin e vazhdueshëm dhe të pandalshëm të shqiptarëve me veprën danteske. Për kuratorin e saj Dr. Lisandri Kola, ajo vjen nga “sprova e parë e përkthimit të Dantes në shqip, e arbëreshit Luigi Lorecchio, 1896, e më tej në përkthimet fragmentare apo sekuenciale të Kola i Sokol Bacit, Vinçenc Prennushit, Kristo Floqit, Pashk Gjeçit, Mark Ndojës, Nikollë Dakajt, Arshi Pipës, Eqrem Çabej, etj., të cilat do të kulmonin në përkthimin e plotë të Dantes nga Pashk Gjeçi. Krahas tyre vjen edhe sprova më e fundit e përkthimit nga Meritan Spahija, e cila është ende dorëshkrim”.

Në këtë rrugëtim të gjatë nuk mund të mungojnë as frymëzimet danteske të Frashërit e Kadaresë; kritika dhe estetika e Jeronim De Rades, ato të Luigj Gurakuqit, Ernest Koliqit, Martin Camajt, Filip Ndocajt, Llazar Siliqit, Arshi Pipës, Ismail Kadaresë, Alfred Uçit, si dhe emra të rinj të kritikës. Një vend të veçantë në këtë ekspozitë zënë edhe tekstet shkollore si një nga elementet bazë që reflekton edhe qasjen ndaj Dantes nw Shqipwri, si një pikënisje për leximin dhe përjetimin, studimin dhe hulumtimin estetik të veprës së tij.

Aktiviteti u pasua me lexime nga “Komedia hyjnore” dhe kumtimet e kuratorit të ekspozitës, Dr. Lisandri Kola dhe të ftuarit specialë të aktivitetit, dantologut Rino Caputo, profesor i letërsisë italiane në Universitetin e Romës "Tor Vergata", i cili ndër të tjera evidentoi se “një pjesë e artikujve të paraqitur në këtë ekspozitë janë ende të panjohura dhe aktuale, çka përbën edhe një risi në fushën dhe historinë e dantologjisë”.

Ekspozita do të qëndrojë e hapur për të gjithë publikun deri në datën 23 Tetor 2015.