Ngjarje

Biblioteka Kombëtare përkujton 125-vjetorin e themelimit të Shkollës Shqipe të Vashave

7 nëntor 2016



Biblioteka Kombëtare e Shqipërisë, në bashkëpunim me Institutin për Studime Shqiptare dhe Protestante, zhvilloi të hënën, më datë 7 nëntor, në Auditoriumin e BKSH-së takimin kulturor me rastin e 125-vjetorit të themelimit të Shkollës Shqipe të Vashave, si një shenjë nderimi për punën e jashtëzakonshme të Sevasti dhe Parashqevi Qiriazi.

Drejtoresha e BKSH-së, Prof. Dr. Persida Asllani duke u ndalur në veprimtarinë e Motrave Qiriazi u shpreh se “kjo ngjarje është një moment i jashtëzakonshëm në historinë e arsimit dhe të shkollës shqipe , një datë shumë të rëndësishme, e cila u shndërrua në një moment frymëzues për të gjithë popullin shqiptar. Sevasti dhe Parashqevi Qiriazi nisën dhe mbështetën një ide, duke e shndërruar atë në projektin e jetës së tyre dhe të qindra vajzave shqiptare ”. Në takim u prezantuan edhe botimet më të fundit të Institutit të Studimeve Shqiptare dhe Protestante biografia e Sevasti Qiriazit “My life”, studimi monografik i Xhon Kuanrud “Gjerasimi: predikues, iluminist, rilindës” si dhe “Pengu i Kaçakëve” i Gjerasim Qiriazit. Duke u ndalur në mënyrë të veçantë në figurën dhe personalitetin e Sevasti Qiriazit, që vjen përmes biografisë së saj znj. Asllani theksoi më tej se “jetëshkrimi i Sevasti Qiriazit është një dëshmi reale dhe e jashtëzakonshme historike, që sjell një vetëdije kombëtare të fortë dhe të qartë, një vetëdije për luftën për gjuhën shqipe, emancipimin dhe shkollimi vajzave shqiptare.” Ndërkohë, Jonida Beqjo, drejtoreshë e qendrës kulturore “Tirana” u shpreh se “ky përvjetor është një moment shumë i rëndësishëm për të reflektuar për të ardhmen tonë, duke ndjekur këto figura, të cilat janë pishtarë të arsimimit dhe emancipimit të gruas shqiptare”. Në fjalën e saj, prof. Teuta Toska, pedagoge në Universitetin “Aleksandër Xhuvani”, Elbasan, u ndal në “ndryshimin rrënjësor” që Motrat Qiriazi sollën në jetën dhe shoqërinë shqiptare. Duke sjellë fakte të rëndësishme për punën e tyre znj.Toska e cilësoi Parashqevi Qiriazin si “pioniere të arsimit shqiptar dhe arsimimit të vajzave në Shqipëri”. Ajo shtoi se “mësueset e para, të cilat më tej do të përhapnin arsimin në vend u diplomuan në Shkollën e Vashave”.

Parashqevi Qiriazi, si pjesëmarrëse në Kongresin e Alfabetit në Manastir, krijoi dhe kompozoi “Himnin e alfabetit kombëtar”, himn ky i cili vazhdon të këndohet edhe sot e kësaj dite. Parashqevi Qiriazi ishte njëra ndër themelueset e shoqërisë së parë të grave shqiptare me seli në Korçë, e cila botoi edhe revistën “Yll` i Mëngjesit“. Për herë të parë me alfabetin e gjuhës shqipe të miratuar në Kongresin e Manastirit Parashqevi Qiriazi hartoi dhe botoi në Manastir, në shtypshkronjën “Bashkimi i Kombit” tekstin themeltar të gjuhës shqipe “Abetare – për shkollat e para”, duke hyrë në historinë e arsimit dhe të shkollës shqipe si femra e parë shqiptare autore e një abetareje, e gjithashtu edhe si teksti i parë i hartuar me alfabetin e ri. “Pioniere të arsimit parashkollor Parashqevia është nismëtare e çeljes së kopshteve në vend, duke qenë edhe fillesat e arsimit parashkollor, ide të cilat ajo i parashtroi në librin e saj “Kindergarten””, vijoi më tej prof. Toska.

Takimi kulturor u pasua me çeljen e një ekspozite, që synon të sjellë gjurmët e para historike të botimeve dhe punës së vyer të Motrave Qiriazi, nga tekstet themeltare të gjuhës shqipe dhe shumë të rëndësishme për mësonjëtoret e para si “Abetare” (1911), “Gramatikë elementare” (1912), “Kindergarten: përse lipset t’i dërgojmë fëmijët tanë në Kindergarten”, “Fisika” (1899), “Mësimet e para të gjeometrisë elementare” (1912), “Allgjebrës elementare” (1912), “Mjeshtërija për të mësuar gjuhën angleze” (1920). Krahas tyre janë ekspozuar edhe botime të cilat dëshmojnë aktivitetin në fushën e arsimit si “Foleja Kombëtare” (1931), botuar me rastin e 40-vjetorit të Institutit Kyrias, “Rregullore e Institutit Arësimuer Kyrias”, koleksioni i rrallë i revistës “Yll’ i mëngjesit”, studimet monografike mbi jetën dhe veprimtarinë e tyre si “Gjerasim Qirjazi: jeta dhe vepra”, “Motrat Qiriazi”, “Cilët janë Shqipëtarët” (1911), “Besë, shpresë dhe dashuri” nga Xhon Kuanrud”, etj. Një vend të veçantë në këtë ekspozitë kanë zënë edhe objekte reale historike të Shkollës së Vashave.

Ekspozita do të qëndrojë e hapur për të gjithë vizitorët në Sallën Shkencore deri të premten nga ora 8:00 – 20.00 dhe të Shtunën nga ora 08:00 – 14.00 deri më datë 12 nëntor.