Ngjarje

Forum në Bibliotekën Kombëtare : “Albert Camus, libri dhe demokracia”

19 dhjetor 2016




Biblioteka Kombëtare e Shqipërisë, në bashkëpunim me shtëpinë botuese “Fan Noli, me rastin e 25-vjetorit të botimit në gjuhën shqipe të romanit “I huaji” i Albert Camus, zhvilloi ditën e hënë, më datë 19 dhjetor, takimin “Albert Camus, libri dhe demokracia”, me pjesëmarrjen e përkthyesve të mirënjohur Rajmonda Vuçini, Edmond Tupja, Ilia Lëngu, shkrimtarit Preç Zogaj, si dhe botues, përkthyes, studiues, studentë dhe nxënës të Shkollës së Mesme të Gjuhëve të Huaja në Tiranë, “Asim Vokshi”. Drejtoresha e BKSH-së, Prof. Dr. Persida Asllani, në fjalën e saj përshëndetëse u shpreh se “romani i mirënjohur i Nobelistit francez, Albert Camus, është libri i parë i botuar nga bota e lirë në Shqipërinë post-komuniste, 25 vjet më parë, dhe ky takim përbën kremtimin e një date që shenjon fort historinë e librit dhe kulturës në Shqipëri, gjurmën e thellë filozofike dhe botëkuptimore që një akt i mirë përkthimi lë në një shoqëri, veçanërisht në Shqipërinë e vitit 1991”. Si një homazh për këtë akt përkthimi znj. Asllani lexoi për të ftuarit pjesë të fjalimit të poetit anglez John Milton, mbajtur para parlamentit anglez, titulluar “Aeropagjitika: e para ishte fjala” ku Milton shprehet kundër ngritjes së institucionit të censurës dhe shkatërrimit të librave të botuar apo fletëpalosjeve, por edhe kundër censurës që i bëhej shpirtit të lirë të shkrimtarëve, gazetarëve apo edhe politikanëve.

Më tej gjatë takimit përkthyesja e romanit Rajmonda Vuçini dhe botuesi Rexhep Hida ndanë me të pranishmit kujtimet, përjetimet dhe vështirësitë e ndërmarrjes së të parit botim privat në Shqipëri në vitin 1991, botim ky që do të çelte rrugën për të gjitha botimet e mëpasshme, të cilat nuk do t’i nënshtroheshin më censurës dhe kontrollit shtetëror. Shkrimtari Preç Zogaj, ish-Ministër i Kulturës në ato vite, u shpreh se “sot kremtohet 25 vjetori i lirisë së botimeve dhe kjo iniciativë mund të cilësohet si nismëtare e botimeve të para të lira në Shqipëri. Editoria shqiptare gjatë këtyre viteve ka njohur një histori suksesi me shtëpi botuese serioze, të cilat kanë bërë që vendi ynë të jetë pjesë e botës letrare”. Ndërkohë përkthyesi i mirënjohur Edmond Tupja, duke u ndalur në romanin e Albert Camus dhe në stilin “e ftohtë të të Huajit” vlerësoi “natyrshmërinë e përkthimit të realizuar prej përkthyeses Raimonda Vuçini, duke e sjellë novelistin francez në gjuhën shqipe thjeshtë dhe bukur”. Përkthyesi Ilia Lëngu parashtroi një panoramë të plotë të veprës dhe personalitetit të shkrimtarit e filozofit francez duke theksuar se “Albert Camus, gjatë gjithë jetë ishte në kërkim të së vërtetës, e cila, sipas tij, është më shumë një zotërim se sa një kërkim. Mendimi e tij nuk mund të shihet i shkëputur apo jashtë dinamikës së zhvillimit të tij, në ripërtëritje së vazhdueshme. Në krijimtarinë e Camus dallohen dy cikle, ai i absurdes dhe i revoltës, të cilat jo pak herë ndërthuren me njëra-tjetrën. Vlerat njerëzore shpërfillen në atë masë sa janë bërë të pakuptimta. Njeriu duhet të ndërgjegjësohet për absurditetin e botës dhe të jetës, dhe duke u vetëdijësuar për masën tragjike të gjendjes njerëzore do të kërkojë vlera të qëndrueshme. Aktiviteti u pasua me lexime në gjuhën frënge dhe shqipe nga nxënës të Shkollës së Mesme të Gjuhëve të Huaja në Tiranë, “Asim Vokshi”.

Lexuesi shqiptar u njoh gjerësisht me krijimtarinë e Camus me romanin “I Huaji” (1991), më pas në gjuhën shqipe u përkthyen dhe u botuan edhe vepra të tjera të rëndësishme përmes përkthimeve mjeshtërore të Ilia Lëngut, Petrit Sinanit, Nonda Varfit, Fotaq Andreas, Nasi Lera, Viktor Kalemi, Luan Canajt, etj.. Në fondet e Bibliotekës Kombëtare të Shqipërisë ruhen veprat e tij në shqip si “I huaji” (1991), “Miti i Sizifit” (1992), “Murtaja” (1994), “Gruaja kurorëshkelëse” (1998), “Zhonai ose artisti në punë” (1998), “Gojëkyçurit. Renegati” (1999), “Para gijotinës” (1999), “E prapmja dhe e përparmja” (2002), “Mbretëria dhe mërgimi” (2002), “Martesa pasuar nga Vera” (2002), “Një kënaqësi e vetmuar : fjalimi i Suedisë” (2004), “Rënia” (2010), “Vera në Algjer” (2010) dhe “Kaligula” (2016). Albert Camus u shpall fitues i Çmimit Nobel për letërsinë në vitin 1957.