Ngjarje

1-vjetori i Seminarit “Përthyerje Antropologjike” në BKSH
dhe numri special i revistës “Ethnologie française” për Etnologjinë shqiptare

26 Maj 2017



Biblioteka Kombëtare e Shqipërisë në bashkëpunim me Departamentin e Etnologjisë në Institutin e Antropologjisë Kulturore dhe Studimit të Artit (IAKSA) prezantuan të premten, më 26 maj, në seminarin “Përthyerje antropologjike”, numri i dytë për vitin 2017 të revistës së mirënjohur shkencore franceze, "Ethnologie française", kushtuar etnologjisë bashkëkohore shqiptare, me pjesëmarrjen e veçantë të etnologut francez Gilles de Rapper, si dhe antropologë, studiues, etnografë, muzikologë, studentë, etj. Seminari i tetë “Përthyerje antropologjike”, që përkon edhe me njëvjetorin e fillesës së këtij bashkëpunimi të suksesshëm midis dy institucioneve, përmes promovimit të kësaj reviste, që vjen me titullin “Albanie, renaissance d’une disipline” (“Shqipëria, rilindja e një disipline”), iu kushtua historisë dhe gjendjes së mendimit etnologjik/antropologjik shqiptar e mbi shqiptarët.

Në fjalën e tij përshëndetëse Dr. Nebi Bardhoshi, shef i Departamentit të Antropologjisë në IAKSA, duke vlerësuar ecurinë e këtij seminari si një hapësirë për zhvillimin e një debati për dhe mbi antropologjinë shqiptare, u shpreh se “si një përkim i bukur në 70-vjetorin e themelimit të Departamentit të Etnologjisë, në revistën e mirënjohur franceze “Ethnologie française”botohet një numër i posaçëm kushtuar etnologjisë në Shqipëri. Ky 70-vjetor është i rëndësishëm të kujtohet si reflektim mbi zhvillimin e etnologjisë shqiptare”. Revista shkencore “Ethnologie française”, e cila del që prej vitit 1971, është një nga tri revistat më të mëdha mbi etnologjinë e antropologjinë në Francë. Prej vitit 1994 një numër i veçantë i saj i kushtohet etnografisë së vendeve të tjera dhe për herë të parë këtë vit, ky numër i kushtohet Shqipërisë. Etnologu francez Gilles de Rapper, i cili është etnologu i vetëm francez që studion Shqipërinë, u shpreh se “puna për realizimin e këtij projekti ka nisur dy vite më parë. Kjo revistë u konceptua si një mundësi për të nxjerrë në pah efektet e ndryshimit të dy brezave në disiplinën e etnologjisë/antropologjisë shqiptare, duke i dhënë hapësirë brezit të ri të etnologëve, si dhe për të treguar ndryshimin e raportit mes perspektivës së etnologëve shqiptarë dhe atyre të huaj”.

Ky numër i posaçëm, që së shpejti pritet të vijë edhe në gjuhën shqipe, prezanton studimet më të fundit në këtë fushë nga Rigels Halili, Armanda Hysa, Olsi Lelaj, Eckehard Pistrick, Mikaela Minga, Gilles de Rapper, Anouck Durand, Bledar Kondia, Arsim Canolli, Nataša Gregoric Bon, Mentor Mustafa, Smoki Musaraj, Nebi Bardhosh si dhe dëshmitë historike të entologëve të mirënjohur Afërdita Onuzi e Mark Tirta.

Tërheqja graduale e Perandorisë Osmane, në fund të shek. XVIII nga territoret e banuara prej shqiptarëve, që pasoi me formimin e shtetkombeve ballkanike (Greqi, Serbi, Rumani dhe Bulgari) pati dy pasoja domethënëse për zhvillimin e etnologjisë shqiptare. Prej rretheve intelektuale, në njërën anë, të influencuara nga ideologjia nacionaliste, dolën disa shkrimtarë dhe studiues të cilët filluan mbledhjen e “folklorit”, dhe në anën tjetër, temat kryesore mbi mitin e origjinës (autoktonia, prejardhja Pellazgjike ose Ilire, rezistenca ndaj pushtuesve osmanë, etj) nisën të formësoheshin dhe të zinin vend si pjesë e diskursit intelektual. Me fundin e Luftës së Dytë Botërore dhe me ardhjen në pushtet të partisë komuniste, etnologjia u kthye në një instrument në shërbim të partisë. Etnologët u thirrën t’i jepnin legjitimitet shkencor vizionit historik të kombit të promovuar nga partia si dhe të latonin “kulturën popullore”. Ringjallja e disiplinës do të fillonte gjatë viteve 2000 me ardhjen e një brezi të ri studiuesish. Ky vëllim special ka në vëmendje punën e tyre. Ndërsa japin një analize kritike të metodës dhe gjetjeve të disiplinës gjatë periudhës së komunizmit (sondazheve, arkivave fotografikë), autorët analizojnë fenomene sociale dhe ekonomike të Shqipërisë bashkëkohore, si efektet e emigrimit dhe pasojat e rënies dramatike të firmave piramidale. Gjithashtu, disa nga temat klasike të mendimit antropologjik janë ngritur nëpërmjet një optike kritike leximi prej disa autorëve në këtë vëllim, si gjakmarrja, pelegrinazhi, ritet e vdekjes dhe të zisë, praktikat kulinare dhe muzika urbane. Këto tema nuk shihen si shprehje e traditave akohore apo zgjatim i kulturës kombëtare, por si një mekanizëm për të nxjerrë në pah procese bashkëkohore që përkufizojnë institucionet, kujtesën dhe jetën e përditshme në bashkëkohësi.