Ngjarje

Biblioteka Kombëtare: In memoriam Át Zef Pllumi

25 Shtator 2017



Biblioteka Kombëtare e Shqipërisë, në vijim të aktiviteteve me rastin e 10-vjetorit të ndarjes nga jeta të një prej figurave më të shquara të kulturës bashkëkohore shqiptare, Át Zef Pllumi, çeli të hënën, 25 shtator, ekspozitën “In memoriam – Át Zef Pllumi” dhe Forumin “At Zef Pllumi – dëshmi”, me pjesëmarrjen e Ministres së Kulturës, Mirela Kumbaro-Furxhi, akademikë, shkrimtarë, përkthyes, studiues, nxënës të shkollës 9-vjeçare “Át Zef Pllumi” në Tiranë, etj. Në fjalën e saj përshëndetëse drejtoresha e Bibliotekës Kombëtare, Persida Asllani, u shpreh se “ekspozita kushtuar memuaristikës shqipe, si një rrugëtim i vetëdijes së dëshmimit historik e personal në kulturën shqiptare, që kulmon me veprën “Rrno vetëm për me tregue”, hedh dritë mbi një korpus kujtese e dëshmimi, i cili, në filtrin e epokave dhe në spektrin e historisë është shndërruar në Kujtesën tonë kolektive. Ju ftoj që këto libra të përzgjedhur t’i konsideroni si shprehje të vetëdijes së lartë të autorëve për të dëshmuar pikërisht atë çka rrezikonte të humbiste drejt harresës ose heshtjes: të vërtetën e tyre njerëzore në pikëpjekje me çastet kulmore të historisë së vendit e popullit të tyre”. Duke u ndalur në veprën monumentale dhe jetën e këtij personaliteti unik të kulturës dhe botës shqiptare znj. Asllani vuri në dukje se “vepra dëshmuese e Át Zef Pllumit, ky kulmim brilant i memuaristikës shqipe, rilidhi misionin e kujtesës nga Barleti e Harapi, me historinë dhe shoqërinë bashkëkohore shqiptare. Vetëdije e qëndresës nën misionin “Rrno vetëm për me tregue”, vetëdije e shkrimit si dhe vetëdije e një etike sipërore të dëshmimit, ajo kërkon qysh prej fjalisë së saj të parë e deri tek ajo e fundit, një etikë sipërore të leximit. Shoqëria shqiptare gjendet sot në një nga momentet më të rëndësishme të historisë së vet: përballjen etike me të shkuarën e saj komuniste, formulimin e “së pafalshmes” dhe shqiptimin ‘e ndjesës’”.

Ministrja e Kulturës, Mirela Kumbaro-Furxhi në fjalën e saj theksoi se “sot përkujtojmë një njeri që jetoi si mendimtar i lirë, jashtë çdo kornize, edhe nën formalizmin e hekurt të diktaturës. Është në fakt dita mos me iu përshtat nderimeve ceremoniale klasike e klishe, sepse në fakt vetë Át Zefit do t’i ngjanin, siç ai thoshte, si ‘kunora që çohen në funerale, ku i vdekuni s’i sheh’. Dekoratat, çmimet dhe fjalët e bukura janë kallp e ambalazhim fallco për një njeri që mision kishte të vërtetën lakuriqe. Për më tepër, në një vend kaq të trazuar si yni ku shpesh edhe nderimet e çmimet janë ndotur e përzier, mes viktimave dhe persekutorëve".

Kjo ekspozitë, e konceptuar si një rrugëtim historik i letrave shqipe ku memuaristika shqiptare zë fill me veprën monumentale të Marin Barletit “Rrethimi i Shkodrës” për të vijuar me veprimtarë dhe pena të Rilindjes kombëtare, si dëshmi e kohës reale të përjetimit ose si rikthim retrospektiv në “Memoriet e mia” të Visar Dodanit apo “Hi dhe shpuzë” të Mit’hat Frashëri; veprat mbresëlënëse të periudhës së Shtetit të Pavarur Shqiptar si vepra e Anton Harapit “Andrra e Pretashit” apo pena elegante e Konicës në tekstin e mirënjohur “Shqipëria si m’u duk” botuar së pari në faqet e gazetës “Dielli”. Shembja e Shtetit të Pavarur Shqiptar dhe dhunimi i paprecedent i lirisë i ndal rrugëtimin e vet të natyrshëm kësaj memuaristike, duke penguar ‘botimin’ e dëshmive, por që vijnë rreth 50-70 vjet me vonesë: ku renditen nga “Kujtimet” e Eqrem Vlorës (ndonëse gjermanisht në origjinal) te ato të Mehdi Frashërit; nga “Jeta ime universitare” e Musine Kokalarit te shënimet e Sejfi Vllamasit. Vendosja e diktaturës komuniste, la gjurmë në memuaristikën shqipe, duke e shndërruar në ‘propagandë’, të cilën e dokumentojnë edhe kopertinat e librave ku lexohen ende të dhëna si ‘Botime të Seksionit të Shtypit të Propagandës të U.N.Ç.SH-së” ose botime të “Shtëpisë Botuese të Librit Politik”. Vepra dëshmuese e Át Zef Pllumit, “Rrno vetëm për me tregu”, një kulmim brilant i memuaristikës shqipe, rilidhi misionin e kujtesës nga Marin Barleti e Anton Harapi, me historinë dhe shoqërinë bashkëkohore shqiptare. Kjo ekspozitë është gjithashtu pjesë e veprimtarive kulturore në vijim të “Viti i kujtesës”, shpallur në muajin janar në BKSH.

Në vijim të aktivitetit u zhvillua edhe Forumi “Át Zef Pllumi – dëshmi” me pjesëmarrjen e albanologes dhe përkthyeses në gjuhën franceze të veprës së Át Zef Pllumit, “Rrno vetëm për me tregu”, Odil Daniel; akademikut Sabri Hamiti, pedagogut dhe publicistit Mark Marku, shkrimtarit Agron Tufa, studiuesit Ardian Marashi, përkthyeses Keda Kaceli, historianes Enriketa Pandelejmoni, piktorit Pashk Përvathi, Lek Previzi, etj., të cilët ndanë me të pranishmit dëshmi dhe kujtime personale nga takimet me Át Zef Pllumin. Gjatë forumit Át Viktor Demaj prezantoi botimin e veprës së plotë të Át Zef Pllumit, nga “Botimet françeskane”. Ndër vëllimet e veprës botohen për herë të parë disa shkrime të panjohura të tij.

Aktivitetet me rastin e 10-vjetorit të ndarjes nga jeta tëÁt Zef Pllumit, të bashkërenduara me Provincën Françeskane Shqiptare, do të përmbyllen më 30 shtator në Katedralen e Shën Palit–Tiranë, ku do të çelet edhe ekspozita me materiale arkivore dhe personale te Át Zef Pllumit. Pritet të ekspozohen gjithashtu materiale arkivore e muzeale të Át Gjergj Fishtës, të ruajtura me vetëdije e sakrifica të mëdha prej Át Zef Pllumit gjatë terrorit komunist. Ndër to spikasin: dorëshkrimi i tragjedisë “Juda Makabe”, “Lahuta e Malcis”, shkopi dhe maska mortore e Át Gjergj Fishtës.