Ngjarje

Prezantohet botimi anastatik i Statuteve të Shkodrës

29 Shtator 2017



Në Bibliotekën Kombëtare të Shqipërisë, në bashkëpunim me Institutin Italian të Kulturës dhe Botimet IDK, u prezantua ditën e premte, më datë 29 shtator, Botimit anastatik i edicionit të çmuar të “Statuteve të Shkodrës: nga gjysma e parë e shek. XIV me shtesat deri me 1469”, me pjesëmarrjen e studiueses italiane Lucia Nadin dhe historianit Pëllumb Xhufi, drejtoreshës së Institutit Italian të Kulturës, Adriana Frissena, botuesit Pirro Misha, si dhe akademikë, studiues, historianë, botues, etj. Gjatë fjalës së saj përshëndetëse, drejtoresha e Bibliotekës Kombëtare, Persida Asllani u shpreh se “për herë të parë kemi ndër duar edhe një botim anastatik të “Statuteve të Shkodrës”, të zbuluara në vitin 1995 nga Lucia Nadin dhe të cilat përbëjnë një pjesë të rëndësishme të kujtesës sonë historike”. Duke cituar veprën monumentale të At Zef Pllumit, “Rrno për me tregue”, drejtoresha Asllani e cilësoi Nadin si ‘engjëllin e arkivës së Venedikut’ duke sjellë një nga momunetet unike të kujtesës së kombit. “Statutet e Shkodrës janë jo vetëm një monument kujtese por një përmendore e shkruar e qytetërimit, duke lënë gjurmën e një dëshmie historike” tha më tej drejtoresha e Bibliotekës. Drejtoresha e Institutit Italian të kulturës, Adriana Frissena, duke falënderuar për bashkëpunimin e ngushtë me BKSH, theksoi se “Biblioteka Kombëtare është institucioni më i rëndësishëm për të ruajtur ‘kujtesën historike’ të vendit. Botimi i Statuteve është një punë kërkimore shumë e gjatë që finalizohet me një botim të çmuar, që nuk duhet t’i mungojë bibliotekave tona”. Ndërkohë, edhe botuesi Pirro Misha u shpreh se “ky tekst është një dokument i jashtëzakonshëm që tregon se si jetonin shqiptarët në jetën e tyre të përditshme, një qytetërim me ndikimin nga deti. Është shumë rëndësishme të shohim se si është jetuar në atë kohë”. Ky botim i veçantë është rezultat i një pune shkencore 20 vjeçare i studiueses Lucia Nadin dhe historianit Pëllumb Xhufi. Në fjalën e saj, albanologia Nadin vuri në dukje se “Statutet e Shkodrës janë si një fotografi e qytetit shqiptar në Mesjetë, i ngjashëm me të gjitha qytetet e tjera evropiane të kësaj periudhe”. Duke u ndalur rëndësinë e këtij teksti ajo theksoi më tej se “m.gj.th nuk jam shqiptare, i rikthehem herë pas here këtij teksti, për të gjetur një modernitet të pabesueshëm në këtë libër. Është një teksti që nis me fjalën ‘Liri’, e kjo na shtyn të kuptojmë se sa i rëndësishëm dhe i jashtëzakonshëm është ky libër dhe qytetërimi që ai përcjell. Ky tekst është një pasqyrë e modernitetit dhe evropianizimit të këtij qyteti shqiptar, ndaj dhe përbën një forcë të jashtëzakonshme”. Në rëndësinë e Statuteve të Shkodrës, si dhe të këtij botimi anastatik, u ndal edhe historiani Pëllumb Xhufi, i cili theksoi se “pas botimit të Statuteve të Drishtit vjen edhe botimi i Statuteve të Shkodrës, të cilat paraqesin një rëndësi të shumanshme pasi ato sjellin jetën laike të një qyteti shqiptar, duke ndryshuar edhe nga vetë arketipi i statuteve, si Statutet e Venecias apo ato të Dalmacisë. Ekzistenca e këtyre statuteve flet për qytetërimin dhe emancipimin e shoqërisë shqiptare të qytetit të Shkodrës në atë kohë”. Statutet e Shkodrës, një tekst legjislativ i hartuar në gjysmën e parë të 1300 që shoqëroi ngjarjet e qytetit të Shkodrës deri në rënien e tij në duart e turqve në vitin 1479, përbën një ‘monument të vërtetë të Shqipërisë mesjetare’. Dorëshkrimi, i ruajtur në Bibliotekën e Muzeut Correr në Venecia, u gjet nga studiuesja Lucia Nadin në vitin 1995. Publikimi i parë u bë në Itali në vitin 2002 me kontributin e historianëve dhe gjuhëtarëve dhe përkthimin e tekstit në gjuhën shqipe. Në vitin 2003, në Shqipëri u botua një edicion i dytë me përkthimin në gjuhën shqipe të eseve hyrëse. Ka gjithashtu përparësinë të jetë teksti më i vjetër legjislativ i prodhuar në territorin shqiptar deri më sot; është një dëshmi e qartë dhe e plotë e asaj Shqipërie bregdetare, e qendrave urbane, e ndryshme nga stereotipet që ende kërcënojnë të shkatërrojnë të gjithë realitetin shqiptar në logjikën e "vendit të shqiponjave" dhe të kulturave të maleve; na kujton një udhëkryq të jashtëzakonshëm të kulturave dhe popujve, të marrëdhënieve dhe paragjykimeve; është dëshmia e një shtresëzimi të ngjarjeve dhe qytetërimeve të kaluara përmes një përvoje shumëvjeçare. Përfshin gjithashtu historinë detare të Shqipërisë në ngjarjet evropiane të lindjes dhe zhvillimit të realitetit komunal, duke e njohur, pavarësisht specifikave të saj, me vetë ngjarjet. Shumë prej kapitujve të tekstit janë ende çuditërisht aktualë, veçanërisht kur ata flasin, për shembull, për respektin ndaj të huajit, për moralin e nevojshëm në menaxhimin e çështjeve publike, për mbrojtjen e vlerës së Lirisë. Albanologia Lucia Nadin, në njëzet vitet e fundit të studimit dhe aktiviteteve kërkimore ka afruar në fushat e veçanta të letërsisë italiane dhe kulturës veneciane, tematika të historisë së çështjeve të Adriatikut dhe, në veçanti, të historisë së marrëdhënieve mes Serenissima -s dhe Shqipërisë, midis Mesjetës dhe Epokës Moderne, me rezultatet e gjetjet befasuese në arkivat veneciane të faqeve të shumta historike të pabotuara mbi Shqipërinë: duke filluar nga teksti i lashtë i statuteve të katërmbëdhjetës së Shkodrës, për të arritur në dokumentacionin mbi migrimin e madh të '400 dhe' 500, si dhe vepra nga botues, shkrimtarë, artistë me origjinë shqiptare në tokat e Republikës së Venedikut, deri te rigjetja e një tragjedie mbi Skënderbeun e shekullit të shtatëmbëdhjetë, e cila kishte humbur. Studiuesja Lucia Nadin është nderuar dhe vlerësuar me disa çmime si në vitin 2010 qyteti i Shkodrës i akordoi medaljen “Qytetare nderi e qytetit”; në vitin 2015 Presidenca e Republikës Shqiptare i akordoi çmimin "Gjergj Kastrioti Skënderbeu" dhe një ditë më parë Universiteti i Tiranës i dha titullit “Honoris Causa”.