Ngjarje

Muzika arbëreshe në seminarin e nëntë “Përthyerje antropologjike”

29 Shtator 2017



Në Bibliotekën Kombëtare e Shqipërisë, në bashkëpunim me Departamentin e Etnologjisë në Institutin e Antropologjisë Kulturor e dhe Studimit të Artit (IAKSA), u zhvillua të premten, më datë 29 shtator, seminari i nëntë “Përthyerje antropologjike” me temë “Perspektiva të reja hulumtuese të muzikës tradicionale arbëreshe” dhe me pjesëmarrjen e veçantë të prof. Nicola Scaldaferri, etnomuzikolog në Universitetin e Milanos, si dhe antropologë, studiues, etnografë, muzikologë, studentë të Akademisë së Arteve, etj. Ky seminar mbi muzikën arbëreshe vjen si një përkim i bukur me Ditën Kombëtare të Trashëgimisë Kulturore, duke sjellë një panoramë të gjerë të traditës muzikore në fshatrat arbëreshe në Itali. Gjatë fjalës së tij prof. Scaldaferri vuri theksin në “veçantinë e muzikës arbëreshe”, si një dëshmi që na vjen nga e shkuara, si të rilexosh historinë e një populli përmes muzikës. “Me gjithë ndikimet që ka pasur nga muzika e italiane, kryesisht e jugut të Italisë, ajo është tërësisht e dallueshme prej saj, unike. Ajo është muzikë polifonike, ndryshe nga muzika italiane”. Për herë të parë muzika arbëreshe u dokumentua përmes regjistrimeve të realizuara në vitin 1953-1954, nga etnologu Ernesto de Martino, por këto regjistrime mbetën të panjohura për një kohë shumë të gjatë. Disa prej këtyre regjistrimeve dhe filmimeve ‘historike’ u shfaqën për herë të parë gjatë këtij seminari. Në qendër të diskutimeve ishin gjithashtu edhe prirjet e reja në studimin e praktikave muzikore të këtyre vendeve, duke marrë parasysh transformimet thelbësore të tyre në dhjetëvjeçarët e fundit. Transformime të tilla kanë riformësuar përdorimin dhe praktikimin e formave të caktuara muzikore, gjë që meriton vëmendje. Nga ana tjetër, metodologjitë studimore të etnomuzikologjisë kanë pësuar ndryshime. Këto kanë të bëjnë me marrjen në konsideratë të një sërë fenomenesh që në të shkuarën konsideroheshin si jo me rëndësi, si dhe me ndërmarrjen e projekteve kërkimore të natyrës bashkëpunuese, të cilat bëjnë bashkë përvojat e studiuesve me ato të muzikantëve. Rastet e shqyrtuara ishin ato të fshatrave arbëreshe të Basilicata-s, vende në të cilat autori është duke bërë kërkime të thelluara prej më shumë se 20 vjetësh tanimë. Nicola Scaldaferri, me origjinë arbëreshe, është profesor dhe kërkues shkencor në etnomuzikologji pranë Universitetit të Milanos si dhe drejton Laboratorin e Etnomuzikologjisë dhe Antropologjisë Vizuale. Kërkimet dhe kontributet e tij përfshijnë fushat e etnomuzikologjisë, muzikologjisë historike dhe kompozicionit, duke u marrë gjerësisht me muzikën tradicionale italiane, shqiptare dhe ballkanike, me kulturën arbëreshe si dhe me traditat e këngës epike në Ballkan. Ka studiuar gjithashtu praktikat muzikore në Afrikën perëndimore, muzikën e shekullit XX, me një fokus të veçantë te ajo elektronike. Prof. Scaldaferri ka nisur të realizojë regjistrimet e tij të para rreth viteve ’80, duke nisur nga tradita e San Costantino Albanese, fshati arbëresh nga ai vetë ka origjinën; krahas aktivitetit të tij si instrumentist i veglave tradicionale muzikore që vazhdojnë edhe sot të luhen gjatë festave tradicionale në fshatrat arbëreshe. Ndër kontributet e tij më të rëndësishme përmendim libra monografikë, artikuj dhe ese si: “Musica arbëreshe in Basilicata” (1994); “Musica nel laboratorio elettroacustico” (1997); “Nel paese di cupa cupa. Suoni e immagini della tradizione lucana”, në bashkëpunim me Stefano Vaja (2006); Perché scrivere la musica non scritta? (2005); “Voice, Body, Technologies: Tales from an Arbëresh Village” (2014); “Pratiche musicali, devozioni religiose e identità linguistica nella chiesa cattolica di rito bizantino” (2017), etj.