Ngjarje

Seminari i dhjetë “Përthyerje antropologjike” në BKSH

27 Tetor 2017



Në Bibliotekën Kombëtare e Shqipërisë, në bashkëpunim me Departamentin e Etnologjisë në Institutin e Antropologjisë Kulturor e dhe Studimit të Artit (IAKSA), u zhvillua të premten, më datë 27 tetor, seminari i dhjetë “Përthyerje antropologjike” me temë “Zotëria, vagabondët, i huaji: pasqyrime kulturore të mishngrënësve”, me pjesëmarrjen e veçantë të Dr. Aleksandër Trajçe, i atashuar në Universitetin e Roehamptonit, Centre for Research in Evolutionary, Social and Inter-Disciplinary Anthropology, Department of Life Sciences, në Londër, si dhe pjesëmarrjen e antropologë, studiues, etnografë, studentë, etj. Gjatë këtij seminari Dr. Trajçe prezatoi studimin e tij, ku ai eksploron se si njerëzit në rajonet malore të Shqipërisë ndërveprojnë dhe i perceptojnë mishngrënësit e mëdhenj: arinjtë, ujqërit dhe rrëqebujt; se si ndërtohen marrëdhëniet midis njerëzve dhe tyre, konfliktet e vazhdueshme mes tyre, etj. Vëzhgimet dhe kërkimet në terren pasqyrojnë për një bashkëjetesë shumë të afërt, në zona pothuajse të përbashkëta. Kërkimet dhe masat ruajtëse mbi mishngrënësit e mëdhenj në zonat ku ata jetojnë në afërsi të njerëzve kanë shpesh një fokus të fortë mbi konfliktet njeri-kafshë, me hamendësimin që konfliktet janë një pjesë qendrore e marrëdhënieve midis njerëzve dhe karnivorëve.

Sipas Trajçes “edhe pse ndodhin konflikte midis njerëzve dhe karnivorëve, marrëdhëniet njeri-karnivor në Shqipërinë malore janë komplekse dhe të shumëllojshme, përtej një angazhimi të thjeshtë me kafshë të cilat bëjnë dëm. Karnivorët e mëdhenj kanë profile mjaft të pasur kulturorë, ku secili lloj perceptohet në mënyrë unike dhe të veçantë për sa i përket besimeve mbi to, sjelljes dhe karakteristikave të cilat u atribuohen”. Duke u thelluar më tej në tezën e paraqitur Dr. Aleksandër Trajçe u shpreh se “karnivorët përvijohen dhe perceptohen si ‘aktorë socialë’ nga popullsia lokale dhe si të tillë ata integrohen në komunitetin moral të njerëzve. Normat dhe rregullat zakonore të cilat rregullojnë jetesën sociale të njerëzve në Shqipërinë malore duket se zënë vend dhe në marrëdhëniet midis njerëzve dhe karnivorëve. Dëmet nga predatorët interpretohen dhe vlerësohen nga parime morale dhe të nderit, me shumë pak konsiderata ndaj aspekteve të tyre financiare”.

Krahas pasqyrimit të situatës aktuale të mishngrënësve të mëdhenj në territorin Shqiptar, problematikave të saj të vazhdueshme lidhur me ruajtjen dhe trajtimin e tyre, Dr. Trajçe theksoi se “mungesa e masave ruajtëse e konservuese nga autoritetet dhe institucionet përgjegjëse shqiptare për periudha të zgjatura kohore, si dhe largësia dhe izolimi i komuniteteve malore, ka sjellë një situatë në të cilën banorët lokalë janë lënë në mjetet e tyre për t'u marrë me karnivorët e mëdhenj. Kjo situatë, edhe pse duket problematike nga një këndvështrim i jashtëm, është tejet e favorshme për të ruajtur nivele të ulëta të konflikteve midis njerëzve dhe predatorëve. Rritjet e fundit të masave ruajtëse në Shqipëri do të kenë një ndikim në marrëdhëniet midis njerëzve dhe karnivorëve në të ardhmen. Aktorët e ruajtjes së natyrës do të përballen me sfida për të shmangur rritjen e konflikteve, të cilat do të sillnin rreziqe si për karnivorët ashtu dhe për jetesën e njerëzve në këto zona”.