Ngjarje

Figura emblematike e Musine Kokalarit, në seminarin “Përthyerje antropologjike”

30 Mars 2018



Në Bibliotekën Kombëtare të Shqipërisë, në bashkëpunim me Institutin e Antropologjisë Kulturore dhe Studimit të Artit, u zhvillua të premten, më datë 30 Mars, seminari i XV-të “Përthyerje Antropologjike”, kushtuar figurës emblematike të Musine Kokalarit, vepra dhe jeta e së cilës erdhën në interpretimin dhe analizën e Prof. Persida Asllanit, studiuese e saj dhe e letërsisë moderne shqipe. Përmes karakterit interdisiplinar, ku informacioni letrar lidhet e ndërthuret me atë sociologjik, historik si dhe pikëtakimet antropologjike, ky seminar me temë “Musine Kokalari: vetëdija e shkrimit dhe e qëndresës”, ftoi në diskutim studiues, antropologë, etnografë, studentë, etj. Në ligjëratën e saj Prof. Asllani u shpreh se “shkrimtaria e Musine Kokalarit përbën një dukuri unike në letrat shqipe jo thjeshtë si shkrimtarja e parë në botën tonë letrare por si pena e parë që mundësoi vërshimin e ligjërimeve femërore në ‘gjuhën e mashkullt shqype’”.

I konceptuar në tre ‘linja’ kryesore: vetëdijen e shkrimit si ligjërim femëror; kalimi nga vetëdija ligjërimore në atë identitare dhe nga vetëdija identitare në vetëdijen e qëndresës, analiza e kësaj figure emblematike thekson edhe një herë se Musine Kokalari është ‘simbol’ i rezistencës së intelektualëve shqiptarë në regjimin komunist. Për P. Asllanin “Musine Kokalari është e para shkrimtare me vetëdije antropologjike në ligjërimin e saj letrar” duke theksuar më tej se “në prozën e saj, pikëtakim sugjestionues mes shkrimit dhe oralitetit, qasjes etno-antropologjike dhe përsiatjes ekzistenciale, joshjes dialektore dhe elegancës së idiolektit, u përftuan si kurrë më parë identitetet ligjërimore femërore si një përvojë e re e shkrimit shqip, një dukuri e re, e pahetuar më parë as në prozatorët e mirënjohur të epokës, si Koliqi, Kuteli, Spasse, Migjeni e Stërmilli. Është po kjo vetëdije parësore e shkrimit që e bën veprën e saj të tejkalojë çështjen e “tabusë” gjinore thjeshtë duke e asgjësuar atë me aktin performativ të shqiptimit të vetes e të “Të tjerave” femërore në hapësirën e letërsisë”.

Musine Kokalari përfaqëson një simbol ekskluziv në botën shqiptare, si shkrimtarja e parë në letrat shqipe, me një vetëdije të qartë për shkrimin e letërsisë, intelektuale e shquar e aktive në jetën sociale e kulturore të vendin, politikane bashkëthemeluese e Partisë Social-Demokrate, por edhe një prej figurave më dinjitoze të qëndresës kundër diktaturës komuniste, duke nisur që nga apologjia e saj në gjyq, e deri te përballja me një dinjitet të skajshëm femëror e njerëzor, intelektual e ideal ndaj torturave, burgosjes, internimit e keqtrajtimit të vijueshëm çnjerëzor fizik e psikologjik, që bëhet edhe më i qartë në absurditetin që shpaloset në fashikujt dhe të dhënat në dosjen e saj personale. Duke bërë një analizë të hollësishme të jetës dhe krijimtarisë së saj, prof. Asllani shtoi më tej në ligjëratën e saj se “nga vepra në vepër, kjo vetëdije rritet në komplekstitet dhe kërkim, duke hetuar tashmë vetëdijen identitare, duke u shndërruar në një sprovë të kalimit nga identitarja e trashëguar te identitarja e sprovuar. Albanizma femërore e Musine Kokalarit tharmon një vetëdije të re, të pandashme nga ajo shkrimore, vetëdijen e qëndresës. Kjo qëndresë është “e patrajtueshmja” që i dikton si Fashizmi ashtu edhe Komunizmi. Fotografia e saj e fundit, teksa gjendet përballë jurisë së gjyqit ushtarak, në moshën 28 vjeçare, është shëmbëlltyra e qenies autentike përballë ‘banalitetit të së keqes’”. Seminari “Përthyerje antropologjike”ështëkthyer tashmë në një traditë të suksesshme falë bashkëpunimit të ngushtë të Bibliotekës Kombëtare dhe Departamentit të Etnologjisë, Instituti i Antropologjisë Kulturore dhe Studimit të Artit, ku prezantohen monografi, studimet më të fundit në këtë fushë si dhe shfaqja e filmave antropologjikë, që synojnë të nxisin e ftojnë në diskutim studiues, antropologë, etnografë, muzikologë, studentë, etj.. Prej vitit 2016 seminari “Përthyerje antropologjike” zhvillohet në “Auditorium-in” e Bibliotekës Kombëtare të premten e fundit të çdo muaji.