Ngjarje

Një takimi i veçantë me shkrimtarin francez François-Henri Désérable në Bibliotekën Kombëtare

11 qershor 2018



Me rastin e përkthimit dhe botimit në gjuhën shqipe të romanit “Njëfarë z.Piekielny” i shkrimtarit francez François-Henri Désérable, të hënën pasdite, më 11 qershor, në Sallën Franceze të Leximit në Bibliotekën Kombëtare, u zhvillua një takim i veçantë me shkrimtarin Désérable, me pjesëmarrjen e Ambasadores së Francës, znj. Christina Vasak, studentëve frankofonë, botuesve dhe shkrimtarëve shqiptarë. I vlerësuar tashmë me disa çmime, “Njëfarë Z.Piekielny” (“Buzuku”, 2018) është romani i tij i tretë dhe vjen për publikun shqiptar përmes përkthimit mjeshtëror të Urim Nergutit. Gjatë bashkëbisedimit në gjuhën franceze shkrimtari François-Henri Désérable ndau me të pranishmit emocionet dhe përvojën e tij gjatë krijimit të këtij romani. Duke rrëfyer për historinë e librit të tij “Një zotëri Piekielny”, ai tregoi se si i kishte lindur ideja për të: “I gjendur rastësisht në Lituani, përmes aventurave të shumta gjatë udhëtimit, një ditë maji u gjenda përballë një pllake përkujtimore të shkruar në gjuhën frënge dhe lituanisht për shkrimtarin francez, Romain Gary, pikërisht në adresën ku ai përmend mjeshtërisht në veprën e vet autobiografike zotin Piekielny, përfaqësues i heshtur e simbolik i popullatës hebree të Livnos, prej së cilës, mbas Luftës së Dytë Botërore mbijetoi vetëm 5% e bashkësisë. Atë ditë maji vendosa të vihem në kërkim të tij”. Pikërisht këtu rigjen autori dhe bashkë me të edhe lexuesi riformulimin e përhershëm të letërsisë si hapësira tekstore e ringjalljes së të shkuarës përmes jetëve të viktimave të historisë. I botuar në kontekstin e një vëmendjeje më të madhe që shoqëria dhe kultura shqiptare po i kushtojnë tashmë viktimave të diktaturës komuniste në Shqipëri, për të pranishmit, ky roman, u konsiderua edhe si një shembull i përsosur i misionit etik të letërsisë po aq sa dhe estetik të saj.

Fransua Henri Dezerable ka lindur në qytetin e Amiensit në Francë në vitin 1987 dhe parapëlqen ta prezantojë veten si shkrimtar dhe si lojtar i dikurshëm i hokejit, përvojë që e lidh edhe me shkollimin e tij të mesëm në Minesota, SH.B.A. Por studimet e larta i vijoi në studime gjuhësore dhe drejtësi në universitetet franceze të Pikardisë dhe më pas të Lionit, ku dhe nisi përgatitjen e një teze doktorale të cilën e ndërpreu me qëllim që t’i kushtohej tërësisht letërsisë. Teksa spikati si një penë premtuese me një novelë kushtuar vdekjes së Dantonit në një nga konkurset për shkrimtarë të rinj në gjuhën frënge gjatë vitit 2012, ai botoi në vitin 2013, në shtëpinë botuese prestigjioze “Gallimard” librin “Tu montreras ma tête au people” (Tregoja kokën time popullit), një rrëfim mbi çastet e fundit të jetës së figurave të mëdha të Revolucionit Francez, duke u vlerësuar me çmim nga Akademia Franceze dhe nga çmimi letrar Vokacion. Në vitin 2015, i mbështetur në punën kërkimore edhe nga Fondacioni Lagardèr, ai boton “Évariste”, një biografi romanore mbi matematikanin gjenial Évariste Galois, i vrarë fatalisht në duel në moshën 20 vjeçare. I konsideruar si ‘ngjarja letrare’ e vitit 2015 në Francë, ky roman u përzgjodh për shumë çmime letrare ndër të cilat përmendim çmimin Francë Kulturë -Telerama, çmimin e madh RTL-Lexoj dhe së fundi u vlerësua me çmimin e Lexuesit të L'Express–BFMTV si dhe të shkrimit biografik. Romani i tij i tretë, “Njëfarë z. Piekielny”, botuar në vitin 2017, është përzgjedhur si kandidat për çmimet më prestigjoze të letrave frankofone, si “Çmimi Renaudot” në vitin 2017 dhe “Çmimi Goncourt” 2017.