Ngjarje

Biblioteka Kombëtare përkujton 110-vjetorin e lindjes së gjuhëtarit e albanologut Eqrem Çabej

8 Gusht 2018



Në Bibliotekën Kombëtare, më datën 8 gusht 2018, u çel ekspozita “Eqrem Çabej (1908–1980)”, në 110-vjetorin e lindjes së akademikut, gjuhëtarit dhe studiuesit, Eqrem Çabej, ekspozitë që sjell në vëmendje kontributin dhe veprimtarinë e tij të jashtëzakonshme shkencore dhe kulturore. Për rreth 50 vjet, studimet e prof. Çabej përfshinë kryesisht fushën e gjuhësisë, por edhe folklorin, etnografinë, historinë e letërsisë. Ai hodhi themelet e studimeve në historinë e gjuhës, ku vend të veçantë zënë studimet etimologjike dhe gjuha e autorëve të vjetër si dhe botimi filologjik i veprave të tyre; fonetika e gramatika historike e shqipes; historia e përgjithshme e shqipes me problemet e prejardhjes së saj; marrëdhëniet e shqipes me gjuhët e tjera indo-evropiane si dhe me gjuhët ballkanike e me gjuhë të tjera apo studimet në fushën e dialektologjisë e onomastikës. Eqrem Çabej ka dhënë një ndihmesë të rëndësishme në hartimin e teksteve shkollore, duke qenë edhe bashkautor në një sërë veprash kolektive. Ai është autor dhe bashkautor i rreth 150 vepravetë rëndësishme studimore, botime kritike, artikuj shkencorë, etj., të cilat janë pjesë e fondit të Bibliotekës Kombëtare. Ndër veprat më të rëndësishme, të cilat vazhdojnë të mbeten shtylla të fuqishme dhe me ndikim në studimet gjuhësore të shqipes, por edhe bazë e teksteve shkollore, përmendim “Elemente të gjuhësisë dhe të literaturës shqipe, me pjesa të zgjedhura për shkollat e mesme” (1936); “Albaner und Slaven in Süditalien” (1938); “Për gjenezën e literaturës shqipe” (1939); “Bota Shqiptare : libër leximi : për kursin e naltë të shkollavet të mesme” (1943); “Hyrje në historinë 1555)” e gjuhës shqipe” (1947); “Fonetika historike e shqipes” (1958); “Meshari” i Gjon Buzukut (botim kritik në dy vëllime, i pajisur me një studim të gjatë hyrës (1958); “Hyrje në historinë e gjuhës shqipe dhe fonetika historike e shqipes” (1960); “Shumësi i singularizuar në gjuhën shqipe” (1967); “Drejtshkrimi i gjuhës shqipe” (1973); “Studime etimologjike në fushë të shqipes” (në shtatë vëllime, 1976); “Studime etimologjike në fushë të shqipes” (1982); “Në botën e arbëreshëve të Italisë : përmbledhje studimesh” (1987); “Studime për fonetikën historike të gjuhës shqipe” (1988); “Shqiptarët midis Perëndimit dhe Lindjes” (1994); “Introducere in historia limbii albaneze” (1997); “Albanesi tra Occidente e Oriente : sulla nascita della letteratura albanese” [1999]; “Shqipja në kapërcyell: epoka dhe gjuha e Gjon Buzukut” (2006); “Sonete” (2008); “Hyrje në indoeuropianistikë : leksionet e Prishtinës” (2008); “Studime shqiptare : vepra të zgjedhura” (2008); “Diana dhe Zana : studime kulturhistorike” (2011) si dhe “Fonetikë historike e gjuhës shqipe : hyrje në historinë e gjuhës shqipe” (2012). Akademiku Eqrem Çabej ka qenë anëtar i komisionit hartues të veprës themeltare të gjuhës shqipe, “Fjalori i gjuhës shqipe” (1954), së bashku me akademikë e gjuhëtarë të shquar si Mahir Domi dhe Kristaq Cipo.

Eqrem Çabej është vlerësuar me Çmimin e Republikës të shkallës së parë (dy herë) dhe është dekoruar me Urdhrin “Nderi i Kombit”.