Ngjarje

Koha dhe lexueshmëria në artin bashkëkohor të imazhit lëvizës, në seminarin “Përthyerje antropologjike” në BKSH

28 shtator 2018



Në Bibliotekën Kombëtare të Shqipërisë, në bashkëpunim me Institutin e Antropologjisë Kulturore dhe Studimit të Artit, ditën e premte, më datë 28 shtator, u zhvillua seminari “Përthyerje Antropologjike” me pjesëmarrjen e studiueses së artit bashkëkohor, Dr. Jonida Gashi, anëtare e Departamentit të Studimit të Artit në Institutin e Antropologjisë Kulturore dhe Studimit të Artit, me temën studimore “Koha dhe lexueshmëria në artin bashkëkohor të imazhit lëvizës”, si dhe pjesëmarrjen e studiuesve, muzikologëve, antropologëve, etnografëve, studentëve, etj..

Në fjalën e saj përshëndetëse, drejtoresha e Bibliotekës Kombëtare, prof. dr. Persida Asllani kujtoi se “ky seminar tashmë është kthyer në një hapësirë ndërdisiplinore të shkëmbimit të dijes, të studimeve dhe të të gjithë informacionit që na çon drejt këtij procesi të përthyerjes antropologjike, duke na lejuar të shkëmbejmë dhe të ndërtojmë së bashku një lexim dukurish e pamjesh nga më të larmishmet”. Gjatë seminarit studiuesja e artit bashkëkohor Dr. Jonida Gashi, Prezantoi tezën e saj të studimit që vjen si një “eksplorim i kohësisë komplekse dhe shpeshherë paradoksale të artit bashkëkohor të imazhit lëvizës”. Sipas saj, koha strukturon si prodhimin ashtu edhe përcjelljen e imazhit lëvizës te shikuesi, e megjithatë ajo vepron si të thuash në distancë. Kështu pra, edhe nëse pranojmë se imazhi fotografik regjistron një moment të caktuar në kohë, kohësia e imazhit fotografik dhe ajo e imazhit lëvizës ndryshojnë rrënjësisht nga njëra-tjetra. Teoricienia e filmit Laura Mulvey, ndër të tjera, thekson se imazhi lëvizës “inkuadrohet brenda një strukture estetike e cila (pothuajse gjithmonë) ka një dinamikë kohore që i imponohet gjatë montimit”, një proces ky, i cili i mbivendoset dhe ndrydh raportin që çdo kuadër filmik, i konsideruar në vetvete, ka me çastin e regjistrimit të tij. Ndonëse imazhi lëvizës na shfaqet “i lidhur pazgjidhshmërisht me kohën” duke qenë se ai arrin t’i imponojë shikuesit kohëzgjatjen dhe ritmin e tij, kjo qëndron vetëm në kontekstin e kinemasë. Në kontekstin e muzeut apo galerisë së artit bashkëkohor, imazhi lëvizës nuk arrin t’i imponojë shikuesit as kohëzgjatjen dhe as ritmin e tij. Ka plot raste madje ku një vepër e caktuar përpiqet që ta evitojë një gjë të tillë me çdo kusht. Kështu pra, ajo që ndodh rëndom në kontekstin e muzeut apo të galerisë së artit bashkëkohor, është se aftësia e shikuesit për ta përjetuar veprën “ashtu siç duhet” nuk mund të ankorohet në akumulimin e kohës siç ndodh në kontekstin e kinemasë. Përkundrazi, kalimi i kohës kërcënon vazhdimisht ta bëjë veprën akoma më të pazbërthyeshme. Nga ana tjetër, pikërisht pse në hapësirat e artit bashkëkohor akumulimi i kohës dhe rrjedhja e saj përbëjnë një element kyç në përjetimin e imazhit lëvizës, kjo sugjeron që në artin bashkëkohor të imazhit lëvizës, koha gjallon aq sa të na duket thuajse e prekshme.

Dr. Jonida Gashi është kërkuese pranë Departamentit të Studimit të Artit në Institutin e Antropologjisë Kulturore dhe Studimit të Artit në Tiranë, ku është duke punuar mbi një projekt rreth kinokronikave dhe dokumentarëve bazuar në punimet e gjyqeve speciale (quajtur ndryshe gjyqet e popullit) që janë zhvilluar në Shqipëri gjatë periudhës komuniste. Ajo është doktoruar në Universitetin e Londrës në Shkenca Humane dhe Studime Kulturore. Në interesat e saj kërkimore përfshihen: teoria dhe kritika e artit bashkëkohor, filozofia e kohës dhe teoritë e përsëritjes, teoria e filmit dhe historia e hershme e kinemasë dhe eksperienca artistike e post-socializmit në Shqipëri. Studiuesja Jonida Gashi është një nga themelueset e Debatik Center of Contemporary Art.