Ngjarje

Arti kundër genocidit kulturor, në seminarin “Përthyerje antropologjike”

26 Tetor 2018



Në Bibliotekën Kombëtare të Shqipërisë, në bashkëpunim me Institutin e Antropologjisë Kulturore dhe Studimit të Artit (IAKSA), ditën e premte, më datë 27 tetor, u zhvillua seminari “Përthyerje Antropologjike” me pjesëmarrjen e shkrimtarit dhe studiuesit Prof. Dr. Stefan Çapaliku, drejtues i Departamentin e Arteve në IAKSA me temën studimore “Arti kundër genocidit kulturor: rasti i romanit ‘Secili çmendet simpas mënyrës së vet’” me pjesëmarrjen e antropologëve, studiuesve, etnografëve, studentëve, etj.

Arti dhe qyteti janë vendbanime relativisht të mëdha, të dendura dhe të përhershme të njerëzve shoqërisht heterogjenë. Mirëpo arti, po ashtu edhe qyteti mund të shkatërrohen. Dhe ajo që i shkatërron është vetëm ideja e mjerë e të ashtuquajturit “efikasitet ekonomik”. S’ka dyshim që një copë park në qendër të një lagjeje të një qyteti apo një libër mbi stolin e atij parku nuk kanë “efikasitet ekonomik”. Në këtë kuptim, një qytet vdes sa herë që tentohet të ngadalësohen apo nëpërkëmben proceset kulturore e artistike. Me vdekjen e artit dhe kulturës, qytetit i ndërpriten lidhjet logjike, të përkohshme dhe hapësinore mes njerëzve, midis njerëzve dhe gjërave. Prej atij momenti, komuniteti nuk është më në gjendje të ushqehet vetë dhe e mira kryesore e tij, hapësira e përbashkët dhe arti si i tillë, pra pikërisht si i përbashkët, nis e humbet kuptimin e vet deri në asgjësim.

Romani “Secili çmendet sipas mënyrës së vet” sjell një panoramë të detajuar të qytetit të lindjes, Shkodrës së viteve ’70-’80, që përkon me kujtimet e fëmijërisë së tij dhe ngjarje që shenjuan fatin e mijëra shqiptarëve. Shkodra personale e gjithsecilit, ku edhe humori, si një formë e qëndresës ndaj diktaturës, nuk mund të mungonte. Shekulli XX si epoka e imazhit dhe specifikisht e Televizionit do të shpalosej një nga dimensionet më interesante përmes marrëdhënies së Diktaturës me TV dhe komunikimin e lirë, gjithmonë në “një armiqësi të përjetshme”.

Stefan Çapaliku është diplomuar për gjuhë dhe letërsi shqipe në Universitetin e Tiranës në vitin 1988 dhe më 1995 përfundoi doktoraturën. Ai është autor i më shumë se njëzet pjesëve dramatike, të cilat i ka përmbledhur në katër vëllime. Eshtë nderuar më çmime kombëtare dhe ndërkombëtare dhe është nominuar për çmimin “Europa” për realitete të reja teatrore. Veprat e tij dramatike, si dhe pjesë të tjera nga krijimtaria e tij gjenden në mjaft gjuhë evropiane. Ai gjithashtu është poet dhe prozator. Aktualisht Çapaliku drejton Departamentin e Arteve në Institutin e Antropologjisë Kulturore dhe Studimit të Artit. Kohët e fundit kontributet e Çapalikut janë shtrirë edhe në regjinë skenike dhe filmike. Stefan Çapaliku është autor i një sërë veprash dhe studimesh në fushën e letrave ku vlen të përmenden “Asgjë më shumë se kaq s'ka ndodhë” (1993); “Kronikë në lindje” (1996); “Kohë e ndalur: poezi” (1994); “Fjalë për fjalë = Word for Word” (2000); “Pesë komedi të përgjakshme” (2010); “Libri i vogël i dramatikes” (2011); “Allegretto Albania dhe drama të tjera” (2006); “Provat e një vdekje të paralajmëruar; Fausti prej Tirane; Një zjarrfikës në oborrin e teatrit : tri drama” (2014); “Fishta satirik” (1995); “Martin Camaj : tradita dhe bashkëkohësia” (1994); “Ernest Koliqi : 1903-1975” (1995); “Letërsia e interpretuar : prijës për metodat bashkëkohore të leximit dhe të studimit të letërsisë” (1998); “Estetika moderne” (2006); “Zef M. Harapi & teatri i viteve '30” (2015), etj