Ngjarje

Zhvillohet në Prishtinë edicioni i dytë i Konferencës Shkencore “Lumo Skendo dhe themelimi i revistës Diturija”

6 nëntor 2018



Biblioteka Kombëtare e Shqipërisë dhe Biblioteka Kombëtare e Kosovës “Pjetër Bogdani”, në bashkëpunim edhe me fondacionin arsimor, kulturor dhe humanitar, “Alsar”, me rastin e 110-vjetorit Kongresit të Manastirit, organizuan të martën në Prishtinë, më datë 6 nëntor, edicionin e dytë të Konferencës Shkencore, “Lumo Skendo dhe themelimi i revistës ‘Diturija’”, me pjesëmarrjen e akademikë, studiues, profesorë nga Kosova dhe Shqipëria. Gjatë kësaj konference u promovua botimi anastatik i revistës “Diturija (1909-1929) si dhe u çel ekspozita “Abetarja shqipe : 1906-1208-ilustrime dhe tipografi”, me koleksionet që ruhen në BKK “Pjetër Bogdani”.

Gjatë fjalës së tij përshëndetëse, drejtori i Bibliotekës Kombëtare të Kosovës “Pjetër Bogdani”, Fazli Gajraku, u shpreh se “Kjo konferencë, promovimi anastatik i revistës “Diturija”, themelues i së cilës ishte Mid’hat Frashëri si dhe ekspozita me koleksionin e abetareve që ruhen në BKK, “Pjetër Bogdani” janë rast për të kujtuar rëndësinë e Kongresit të Manastirit dhe kontributit të Lumo Skendos, rëndësinë e gjithanshme që ka Kongresi i Manastiri për kombin shqiptar, jo vetëm në aspektin kulturore dhe historik”. Ndërkohë, Prof. Dr. Persida Asllani, drejtoreshë e Bibliotekës Kombëtare të Shqipërisë, theksoi se “në thesarin e dijes dhe kulturës që kemi trashëguar përgjatë jetës së Kombit, revista “Diturija” përbën një monument kulture të pashoq, dritën e të cilës ende nuk e kemi shquar plotësisht. Duke risjellë në dy vëllime të hijshme vullnetin e drejtpërdrejtë të themeluesit dhe autorit u japim mundësinë lexuesit të sotëm të bëhen ‘këndonjësit’ e tij të privilegjuar, se i fundmi i Frashëllinjve të mëdhenj ka ende shumë për të na thënë”.

Kurse Mehdi Gurra, drejtor i fondacionit “Alsar” vuri në dukje se “një konferencë e tillë jep një mundësi për të studiuar më thellë kontributin që ka dhënë Mid’hat Frashëri për historinë kombëtare”. Konferenca shkencore vijoi me referimet e akademik Sabri Hamiti, Prof. Dr. Persida Asllani, Prof. Dr. Dhurata Shehri, Dr. Agron Gjekmarkaj, Dr. David Hosaflook ku u rrokën tema, të cilat thellojnë edhe më shumë studimet për këtë personalitet të kulturës shqiptare, por edhe çështjet thelbësore të kulturës e gjuhës shqipe si: botimi i revistës “Diturija”; revista e Lumo Skendos dhe misioni i dijes; rubrika bibliografike në revistën “Diturija”; Kristoforidhi dhe shkrimet e Mid’hat Frashërit për Shoqërinë Biblike.

Revista “Diturija” u themelua nga Lumo Skendo (pseudonim letrar i Mid’hat Frashërit) menjëherë mbas përfundimit të Kongresit të Manastirit, kryetar i të cilit u zgjodh njëzëri 110 vjet më parë. Numri i saj i parë doli në Selanik më 1 janar të vitit 1909 dhe qysh në fillim spikati me frymën e thellë kulturore dhe informacionin dituror që do të rrugëtonte së bashku me revistën drejt një enciklopedie të mirëfilltë albanologjike. Pavarësisht mbylljes së saj mbas një viti, Lumo Skendo e vijoi projektin e tij duke e botuar tri vite me radhë në Tiranë 1926-1929 (përveç 3 numrave që botoi në Bukuresht më 1916 që autori i konsideroi të humbur). Botimi anastatik i saj në prag të 110 –vjetorit të Kongresit të Manastirit sjell në vemendjen tonë faktin se për nga rëndësia e dijes që ajo përcolli “Diturija” është tashmë në një monument kulture, themelet e të cilit u hodhën në vitin e largët 1909 për t’u shndërruar në ngrehinën madhështore të dijes dhe “bujarisë së dijes” gjatë viteve 1926-1929. Bashkë me Albaninë e Konicës dhe me plejadën e simotrave të saj gjatë viteve ‘20-‘40 të shekullit të kaluar (Hylli i Dritës, Zani i naltë, Leka, Shkëndija, Përpjekja shqiptare, Minerva) këto revista përbëjnë një nga entitetet themelore të kulturës së shkruar shqipe.

Ky botim, i organizuar në dy vëllime të hijshme: Vëllimi I: Janar 1909 – Tetor 1927 dhe Vëllimi II: Nëntor 1927 - Dhjetor 1929, vjen si frut i bashkëpunimit të Bibliotekës Kombëtare të Shqipërisë me Fondacionin ALSAR si dhe me Bibliotekën Kombëtare të Kosovës, e cila do të mirëpresë në Prishtinë në javët e ardhshme promovimin dhe konferencën kushtuar “Diturisë” dhe themeluesit të saj Lumo Skendo. Natyra anastatike e tij sjell në të tashmen tonë vullnetin e autorit, botuesit, pse jo edhe shijen, finesat apo trillet e tij njerëzore. Por mbi të gjitha mundëson një lexim tërësor, një rrokje të plotë të të gjithë koleksionit të çmuar të “Diturisë” si për lexuesin e pasionuar ashtu dhe për studiuesin e ardhshëm të një prej personaliteteve dhe të një prej veprave më monumentale të jetës kulturore e shkencore kombëtare.