Ngjarje

Forum në Bibliotekën Kombëtare : “Botimet shqipe në Malin e Zi"

6 qershor 2019


 

Biblioteka Kombëtare e Shqipërisë, në bashkëpunim me Entin e Teksteve dhe Mjeteve Mësimore të Malit të Zi, zhvilloi ditën e enjten, më datë 6 qershor, Forumin “Botimet shqipe në Malin e Zi” , me praninë e të ftuarit të nderit, akademikut dhe poetit Pavle Goranoviq, njëkohësisht drejtor i këtij Enti, me praninë e Ambasadorit të Republikës së Malit të Zi në Tiranë, z. Dusan Mrdovic, si dhe pjesëmarrjen e studiuesve, poetëve, studentëve dhe mediave.

I organizuar në formën e një forumi, të çelur prej Prof. Dr. Persida Asllanit, drejtore e BKSH-së, dhe drejtuar nga poeti e bibliografi Dr. Gazmend Krasniqi, në bashkëpunim me përkthyesin Dimitrov Popoviq dhe studiuesen Liridona Sinishtaj, ky aktivitet erdhi si një takim i shumëpritur për një nga temat më të rëndësishme të kulturës e letërsisë shqipe, atë të botimeve shqipe në Malin e Zi. Në fjalën e saj përshëndetëse, drejtoresha e BKSH-së, Persida Asllani u shpreh se “ne jemi dy vende në fqinjësi shumë të gjatë, të shtresëzuara në linja dhe në periudha nga më të hershmet, dhe gjithnjë kemi mbetur peng i nevojës për të njohur më mirë dhe për të kuptuar dhe pranuar më mirë njëri-tjetrin. Rruga më e sigurt dhe më cilësore është edhe ajo e artit, veçanërisht e letërsisë. Zërat dhe pena e poetëve dhe shkrimtarëve tanë, qasja që i bëjnë thellësisë njerëzore dhe identitetit tonë kombëtar, janë ato që na bashkojnë, por edhe na pasurojnë”. Duke theksuar rëndësinë e botimeve shqipe në Malin e Zi, drejtoresha e BKSH-së, Asllani shtoi se “fokusi i parë ka qenë autorët shqiptarë të Malit të Zi, mënyra se si ata zhvillojnë letërsinë e tyre në raport me letërsinë shqipe, mbi të gjitha në raport me kulturën dhe jetën e librit në Malin e zi, por edhe botimet shqipe që në Mal të Zi prej shumë vitesh, përmes një programi ambicioz, po ndërmerren në kuadër të njohjes së letërsisë shqipe dhe autorëve shqiptarë”.

Ndërkohë, Ambasadori i Malit të Zi në Tiranë, z. Dusan Mrdovic, duke falënderuar për organizimin e këtij aktivitetit u shpreh se “është shumë e rëndësishme njohja e punës që bëhet në fushën e botimit në gjuhën shqipe. Në dekadat e fundit është arritur të përkthehen në gjuhën shqipe të gjithë tekstet shkollore për shkollat fillore dhe të mesme. Një qasje e rëndësishme është ruajtja dhe kultivimi i traditave, historisë dhe kulturës së tyre, në një kontekst të fqinjësisë së mirë”.

Në vijim të forumit, Dr. Gazmend Krasniqi duke vlerësuar krijimtarinë e poetit malazez, Pavle Goranoviq, dhe vëllimi i vetëm poetik në gjuhën shqipe “Stinët e humbura” (Onufri, 2013), përkthyer nga Dimitrov Popoviq, theksoi se “si te çdo poet post-modern, poetika e kësaj krijimtarie nuk priret nga ngjarjet apo sendet e shenjtëruara, siç jemi mësuar me poezinë e traditës, por me aspektet më të pavëna re të përditshmërisë, që vjen e behtë dhe e papritur, edhe pse jo bërtitëse”. Sipas Krasniqit, “poeti nuk e synon goditjen e drejtpërdrejtë, që vjen nga një numër i reduktuar vargjesh: ai ia ka besuar veten fjalëve magjia e të cilave zbulon ngadalë, pa patetikë, madje me auto-ironi, se si, me një barok të mbajtur prej frerësh, e “larta” dhe “e ulëta”, si kategori estetike, kanë shkuar paralel në gatimin e produktit poetik. Një poezi e emancipuar dhe emancipuese, që ndërton një raport besueshmërie me lexuesin, na flet për një prani – gjithmonë e ngarkuar me kujtesë – diku pranë derës, në pritje të daljes, sigurisht në mënyrën më të fisnikëruar. Edhe pse e ardhur në mënyrën më të nëndheshme, kjo ide synon lexuesin që do t’i ngulet në kujtesë. Siç e kërkon poezia e mirë, pas leximesh të përsëritura. E cila, fundi i fundit, është vetë sfida e letërsisë së mirë”.

Akademiku dhe poeti Pavle Goranoviq, pasi falënderoi për organizmin e këtij aktiviteti të rëndësishëm, vuri theksin në “punë e deritanishme që po bëhet në Mal të Zi për promovimin dhe ruajtjen e vlerave kulturore”. Ai vlerësoi më tej se “përkthimi i literaturës nga një gjuhë në një tjetër ka shumë rëndësi, dhe unë ndjehem i vlerësuar që poezitë e mia janë përkthyer në shqip. E njoh jo pak letërsinë shqiptare dhe kam nisur ta dua edhe më shumë. Mendoj se tani janë parashikuar mundësi të reja për letërsinë shqiptare në Mal të Zi dhe në të ardhmen kjo krijimtari do të ecë përpara”.

Ndërsa, studiuesja Liridona Sinishtaj, në ligjëratën e saj u ndal në zhvillimin e letërsisë shqipe në Mal të Zi, parë nën ndikime historike, gjeografike dhe kulturore. “Përfshirja e të gjitha botimeve shqip në Mal të Zi është e pamundur për një forum, prandaj do të merremi me letërsinë dhe autorët e saj duke u nisur nga disa piketa, të cilat i konsiderojmë të rëndësishme për njohur dhe kuptuar procesin letrar në këtë letërsi”, vuri në dukje Sinishtaj. Ajo u ndal në botimet e para, shkrimtarët shqiptarë në Mal të Zi si dhe rastin e shkrimtarëve shqiptarë që krijuan në Kosovë, rolin e shoqërive botuese si dhe ndryshimet e dhjetëvjeçarit të fundit. Në pjesën e fundit të këtij takimi, përkthyesi Dimitrov Popoviq, njëkohësisht specialist për botimet shqipe në Entin e Teksteve dhe Mjeteve Mësimore të Malit të Zi, bëri një panoramë të përgjithshme të botimeve shkollore shqip si dhe të arsimit shqip në Malin e Zi, si dhe projektet për të ardhmen.

Forumi u shoqërua edhe me një ekspozitë me botime nga fondi arkivor i Bibliotekës Kombëtare të Shqipërisë, e cila pasqyroi një pjesë të botimeve të autorëve shqiptarë të Malit të Zi si dhe botime në gjuhën shqipe të autorëve malazezë.