Ngjarje

Klubi i leximit i letërsisë gjermanofone sjell shkrimtarin austriak Robert Menasse

26 shtator 2019


 

Në Sallën Gjermane të Leximit në Bibliotekën Kombëtare, në kuadër të Klubit të Leximit të Letërsisë gjermanofone, të enjten pasdite, 26 shtator, u zhvillua takimi letrar me një nga emrat më të njohur të letërsisë bashkëkohore austriake, Robert Menasse, fitues i çmimit “Deutscher Buchpreis” (2017). Në këtë takim morën pjesë z. Piro Misha, Drejtor i Bibliotekës Kombëtare të Shqipërisë, Ambasadori austriak, z. Christian Steiner, si dhe përkthyes, studiues, pedagogë, studentë dhe dashamirës të letërsisë gjermanofone.

Në fjalën e tij përshëndetëse, drejtori i BKSh-së, z. Piro Misha, duke vlerësuar shkrimtarin Menasse si ‘një nga shkrimtarët më të rëndësishëm gjemanofon’ u ndal në romanin e tij të fundit “Die Hauptstadt” (“Kryeqyteti”), i vlerësuar si romani i parë i madh kushtuar Bashkimit Evropian. Më tej z. Misha u shpreh se “Kryeqyteti” është një roman shumë interesant, që duhet të vijë patjetër në gjuhën shqipe. Një popull që po troket në dyert e Bashkimit Evropian, që po shkon drejt tij, duhet të njohë nga brenda debatet e rëndësishme që lidhen me këtë projekt, këtë utopi që përbën sot BE”. Ndërkohë Ambasadori austriak, z. Christian Steiner vlerësoi veprimtaritë e Klubit të Leximit që synojnë të “sjellin më afër publikut shqiptar kulturën dhe letërsinë gjermanofone”.

I konceptuar në formën e një bashkëbisedimi, drejtuar nga studiuesi dhe poeti Arjan Leka, romani “Die Hauptstadt” (“Kryeqyteti”), shërbeu si një ‘ngacmim’ për rrëfimin e shkrimtarit austriak mbi përvojën disa vjeçare që ngjizi këtë roman, duke u ndalur në problematika dhe situata te ndryshme ne lidhje me librin. Shkrimtari Menasse ndau me të pranishmit “përvojën e tij jetësore në kryeqytetin e Evropës, Bruksel”. Historitë jetësore të personazheve e çojnë lexuesin në gjashtë vende të Bashkimit Evropian, ku ngjarja ka në qendër zyrtarë të Bashkimit Evropian. Prej këtej merr rrjedhën romani. “Një letërsi e mirë rrëfen çdo gjë. Një epokë e caktuar kuptohet më mirë nga historitë e jetuara të njerëzve. Është detyrë e historianit të gjejë arsyet e ngjarjeve, por është detyrë e letërsisë të përshkruajë ç’ bëjnë njerëzit me këto ngjarje dhe si ndikojnë te njerëzit”, u shpreh shkrimtari duke theksuar se “Poezia e një romani gjendet të vetë personazhet. Thellësia letrare gjendet te thellësia e personazheve, të kompleksiteti i figurës së tyre”.

Robert Menasse studioi gjermanistikë, filozofi dhe shkenca politike në Vjenë, Salzburg dhe Messina. Në vitin 1989 revista “Literatur und Kritik” botoi poezinë e parë të Robert Menasse-s “Kopfëehmut”, ndërkohë që romani i tij i parë “Sinnliche Geëissheit” ështe botuar në vitin 1988. Në vitin 2017 botoi romanin analitik “Die Hauptstadt” (“Kryeqyteti”), i cili është përshkruar si romani i parë kushtuar Brukselit të shekullit XX, si kryeqytet i Bashkimit Europian, në rrugët me kalldrëm të të cilit zhvillohen disa nga ngjarjet tronditëse të ditëve tona. Kjo vepër u vlerësua me “Deutscher Buchpreis” (i barasvlershëm me “Man Booker Prize” apo “Prix Goncourt”) një çmim i përvitshëm ky që akordohet nga Shoqata Gjermane e Botuesve dhe e Librarëve për romanin më të mirë në gjuhën gjermane gjatë vitit. Romani “Kryeqyteti” është vlerësuar lart nga kritika letrare si një nga panoramat më “gjithëpërfshirëse, pothuajse balzakiane”, shkruar në traditën më të mirë e më të pasur të romanit evropian. Vepra paraqet atë mjedis dhe ato marrëdhënie të ndërlikuara që letërsia, si asnjëherë më parë, nuk e ka marrë në shqyrtim në mënyrë aq të spikatur. Veprat e Robert Menasse janë përkthyer në mbi njëzet gjuhë, ndër të tjera, në anglisht, frëngjisht, spanjisht, italisht, kinezisht, arabisht, bullgarisht, kroatisht, çekisht, danisht, greqisht, hindu, holandisht, norvegjisht, polonisht, portugalisht, rusisht, serbisht, sllovenisht dhe suedisht.

Klubi i Leximit i Letërsisë gjermanofone prej dy vjetësh zhvillohet në kuadër të bashkëpunimi midis Bibliotekës Kombëtare të Shqipërisë, Ambasadës Austriake dhe Ambasadës Gjermane, Institutit Goethe në Tiranë dhe Departamentit të Gjuhës Gjermane në Fakultetin e Gjuhëve të Huaja (UT), duke sjellë emra të njohur të letërsisë gjemanofone si Erwin Einzinger, Sandra Hoffmann, Adelheid Wölfl, etj.