Ngjarje

Forum mbi poezinë e zgjedhur të Paul Celan, në Bibliotekën Kombëtare

7 nëntor 2019


 

Në Sallën Gjermane të Leximit, në Bibliotekën Kombëtare të Shqipërisë, u zhvillua të enjten pasdite, më datë 7 nëntor, forumi “Paul Celan : Flokëboret e zeza” me rastin e botimit të përkthimit të veprës nga Botimet IDK, me pjesëmarrjen e veçantë të përkthyesit Agron Tufa dhe Prof. Dr. Persida Asllani, si dhe studiues, përkthyes, studentë, etj. Poezitë e Celan, të cilat vijnë të shqipëruara mjeshtërisht nga poeti dhe studiuesi Agron Tufa, shenjojnë fillesën e epokës së re të poezisë së gjuhës gjermane.

Drejtori i Bibliotekës Kombëtare të Shqipërisë, z. Piro Misha, duke rrëfyer për të pranishmit ‘takimin’ e parë me poetin u shpreh se “në vitet ’80, duke lexuar veprën “Danub” të Claudio Magris, pak faqe të cilat i ishin kushtuar Celan, ishin një ftesë për ta lexuar, ftesë së cilës ishte vështirë t’i rezistoje”. Duke vlerësuar përkthimin mjeshtëror dhe sjelljen në gjuhën shqipe të një nga poetëve më të rëndësishëm të gjuhës gjermane z. Misha vuri në dukje se “për herë të parë përkthimet e Celanit, sjellë në shqip nga Agron Tufa, i kam lexuar shumë vite më parë në revistën “Aleph”. Përkthime të shkëlqyera të një poeti mjaft të vështirë për t’u përkthyer. Vepra “Flokëboret e zeza : poezi të zgjedhura” është një cikël poezish të përzgjedhura me shumë kujdes dhe pasion nga poeti Agron Tufa, të shoqëruara me një aparat shpjegues të rëndësishëm, me një parathënie shkëlqyer të Harold Bloom-it. Një botim prestigjioz që i vjen lexuesit shqiptar”.

I konceptuar në formën e një bashkëbisedim të sinqertë me përkthyesin dhe poetin Agron Tufa, moderuar nga Prof. Dr. Persida Asllani, gjatë forumit ‘u rrëfyen’ takimet dhe njohja me këtë poet të madh. Gjatë fjalës së saj Znj. Asllani, vuri në dukje “thelbin e poezisë së Celanit”. Më tej ajo nënvizoi se “ai është poeti i dhimbjes, i humnerës së thellë të shpirtit njerëzor. Celani pa njerëzimin në strofën e tij të skajshme. Poezitë e sjella në këtë botim janë përzgjedhur nga Tufa nga vëllime të ndryshme poetike të Celan”. Ndërsa poeti dhe përkthyesi Agron Tufa ndau me të pranishmit përvojën e përkthimit të poetit, vështirësitë në përcjelljen në shqip të poezive të Paul Celan. “Celan është një nga poetët më të rëndësishëm të gjuhëve gjermanike. Madje mendoj që, pas luftës nuk ka pasur ndonjë poet të ngjashëm me të. Të gjitha poezitë e tij janë një rebus kulturor. Ai është një poetë referencë për të gjithë, e një nga poetët e mi më të dashur, që deri më sot mbetej i hapur në cikle”. Gjatë forumit, u trajtuan çështje të poetikës dhe thelbit të poetit, përvojat e përkthimit dhe shqipërimit të poezisë, duke ngjallur kureshtje dhe diskutime të shumta mes të pranishmëve.

Cikli poetik “Flokëboret e zeza : poezi të zgjedhura” është botuar në vitin 2018 nga Botimet IDK shqipëruar nga Agron Tufa. Në gjuhën shqipe gjithashtu janë botuar edhe “Lulëkuqja dhe kujtime” (2018) përkthyer nga Ana Kove (Spahija) si dhe “Poezi të zgjedhura” (2018) sjellë në shqip nga Denada Qazimi.

Paul Celan (1920-1970) lindi në Çernoviç (Rumani) në një familje herreje. Ai studioi për mjekësi në Tur dhe gjatë luftës humbi prindërit. Vuajti në një nga kampet naziste të përqendrimit më të tmerrshme, prej të cilit u arratis në mënyrë spektakolare. Fundi i luftës e gjen në Bukuresht, më pas në Vjenë dhe në vitin 1948 në Paris, ku dhe studioi për filologji gjermane. Të gjitha veprat poetike të Celanit, veç përmbledhjes së parë botuar në Vjenë, u botuan nga shtëpitë më të mëdha të RFGJ-së. Suksesin më të bujshëm e pati libri “Mohn und Gedachtnis” (1952). Ndikimi i Celanit është i madh dhe i tejetshëm, duke shenjuar nisjen e një epoke të re në poezinë në gjuhën gjermane. Celan ligjëroi me modele metaforike krejtësisht të reja duke çelur një gjuhë të re poetike, çka i mundësoi të krijojë imazhin tragjik të shekullit XX.