Ngjarje

Libri shqip në Rumani 1844-1913

 

Në 100-vjetorin e vendosjes së marrëdhënieve diplomatike Shqipëri-Rumani Biblioteka Kombëtare çeli më 9 dhjetor të vitit në vijim ekspozitën retrospektive të titulluar Libri shqip në Rumani 1844-1913.

Këtë veprimtari kulturore-shkencore e hapi z. Aurel Plasari, drejtor i Bibliotekës Kombëtare, i cili ia dha fjalën z.Viorel Stanila, ambasador i Rumanisë në Tiranë. “Jam shumë i lumtur për organizimin e kësaj veprimtarie si një gjest në përkujtim të 15 dhjetorit 1913, kur u vendosën marrëdhëniet diplomatike midis dy vendeve tona,- tha ai.- Ky rast sjell mjaft emocione, sepse evokon ato vite të vështira të shpalljes së Pavarësisë së Shqipërisë, debatet në Konferencën e Londrës dhe pozicionin gjithmonë miqësor të shtetit rumun”. Ai theksoi se Rumania që në fillim nuk u pajtua me një autonomi për Shqipërinë, por mbështeti pavarësinë e plotë të saj nga Perandoria Osmane. Z. Stanila nënvizoi se mbështetja e Rumanisë për Shqipërinë ka qenë e pakushtëzuar dhe e pandërprerë.

Duke folur për kontributin e shqiptarëve të Rumanisë në lëvizjen e Rilindjes Kombëtare, z. AurelPlasari u ndal sidomos në veprimtarinë e tyre botuese në shërbim të çështjes kombëtare. Folësi vuri në dukje se, për arsye të njohura politike, historike dhe kulturore, Mbretëria rumune e asaj periudhe ishte shteti i parë që njohu zyrtarisht shtetin e ri shqiptar dhe se ky jubile dha shkasin e organizimit të një ekspozite me librat shqip të botuar në Rumani. Z. Plasari u ndal te kontributi i Dora D’Istrias dhe i shoqërive Drita dhe Dituria të Bukureshtit për çështjen kombëtare shqiptare. Ai nënvizoi se ekspozita që po çelet është konceptuar me një paraqitje tërësore që fillon me Abetaren e parë të gjuhës shqipe (1844) të Naum Veqilharxhit, për të vijuar me librat e shumtë letrarë dhe mësimorë të Naim Frashërit, me libra të Sami Frashërit, Jani Vretos, Papa Kristo Negovanit, Mihal Gramenos, Luigj Gurakuqit, Asdrenit etj. Në pikëpamje tematike ekspozita përmban abetare, gramatika të gjuhës shqipe, botime letrare, tekste mësimore, literaturë fetare, përkthime, statute dhe rregullore të shoqatave shqiptare në Rumani etj. “Nuk janë përfshirë këtu,- kujtoi z. Plasari,- botime të shqiptarëve në Rumani të shkruara në rumanisht siç janë p.sh. botimet polemike të Nikolla Naços; gjithashtu nuk janë përfshirë botime të autorëve shqiptarë pas vitit 1913, si ato, tanimë të njohura për vlerat e tyre të veçanta, të Asdrenit, Lasgush Poradecit, Mitrush Kutelit, Gjergj Bubanit etj.”.

Të ftuarit u ndalën me interes para stendave ku ishin ekspozuar botimet shqiptare në Rumani.